اقتصاد در دوران باستان
از بینالنهرین و ایران باستان تا یونان و روم؛ نظامهای خراج، بردهداری، سکهزنی و تجارت کاروانی، پایههای نخستین روابط اقتصادی را شکل دادند.
بیاید با هم اقتصاد و تجارت رو یاد بگیریم
هیستو اکون
برگزیدهای از تاریخ اندیشه و عمل اقتصادی
از لوحهای گِلی و اقتصاد کشاورزیِ باستان تا پیچیدگیهای مالی جهانیِ معاصر؛ تاریخ اقتصاد نشان میدهد چگونه نهادها، ایدهها و سیاستها مسیر جوامع را شکل دادهاند.
اقتصاد در قرون وسطی
از فئودالیسم اروپایی تا شکوفایی اقتصادی شهرهای اسلامی؛ نهادهای دینی، بازارهای محلی و شبکههای تجاری نقش محوری در توزیع ثروت و قدرت داشتند.
اقتصاد مدرن
انقلاب صنعتی، سرمایهداری، ظهور اقتصاددانانی چون اسمیت، ریکاردو و مارشال؛ و شکلگیری دولتهای ملی که به دنبال «سیاستگذاری اقتصادی» منسجم بودند.
اقتصاد معاصر
از رکود بزرگ و اقتصاد کینزی تا اقتصاد نئوکلاسیک، جهانیسازی و اقتصاد دادهمحور امروز؛ دورانی که بدون تحلیل سریهای زمانی و دادههای تاریخی قابل فهم نیست.
تازهترین تحلیلهای اقتصادی Histoecon
در این بخش، رویدادها و روندهای اقتصادی ایران و جهان با تکیه بر دادههای تاریخی، سریهای زمانی، و اسناد آرشیوی تحلیل میشوند.
سیر تاریخی تورم در اقتصاد ایران؛ از دهه ۴۰ تا امروز
این یادداشت با استفاده از سری زمانی تورم سالانه و شاخص بهای کالا و خدمات مصرفی، دورههای اصلی تورم در ایران را شناسایی کرده و نقش شوکهای ارزی، درآمدهای نفتی و سیاستهای پولی را در تعیین سطح قیمتها تحلیل میکند.
ادامه مطلبمقایسه رشد اقتصادی ایران با اقتصادهای نوظهور آسیایی
در این گزارش، مسیر رشد تولید ناخالص داخلی ایران با کشورهایی مانند کرهجنوبی، ترکیه و مالزی مقایسه شده و نشان داده میشود چگونه ترکیب سرمایهگذاری، نهادها و ساختار صادرات، مسیر واگرایی یا همگرایی را رقم زده است.
ادامه مطلبتاریخچه سیاستهای ارزی در ایران؛ تثبیت، جهش و چندنرخی شدن
مروری بر دورههای مختلف سیاست ارزی، از نرخ ثابت و نظام ارز ترجیحی تا چندنرخی شدن و بازار آزاد؛ به همراه مرور شواهد تاریخی از تأثیر این سیاستها بر تراز تجاری، تولید داخلی و توزیع درآمد.
ادامه مطلبتاریخچه نهادهای پولی و بانکی در ایران مدرن
از بانک شاهنشاهی تا بانک مرکزی؛ چگونه تحول نهادهای پولی، ساختار اعتباری و سیاستگذاری پولی را تغییر داد و چه پیامدهایی برای تورم و ثبات مالی به همراه داشت؟
ادامه مطلبآموزش اقتصاد با تکیه بر مثالهای تاریخی و داده
درسنامهها و آموزشهای کوتاه برای دانشجویان، علاقهمندان و پژوهشگران؛ با تأکید بر ترکیب تئوری اقتصادی و شواهد تاریخی.
مقدمهای بر تاریخ اندیشه اقتصادی
آشنایی با سیر تحول ایدههای اقتصادی؛ از اندیشههای ارسطو و فارابی تا اقتصاد کلاسیک، نئوکلاسیک و مکاتب معاصر؛ همراه با مثالهایی از تاریخ اقتصاد ایران.
مطالعه درسخواندن و تحلیل سریهای زمانی اقتصادی
آموزش گامبهگام مفاهیمی مثل روند، نوسان، چرخه تجاری و شوک؛ با استفاده از نمودارهای تاریخی تولید، تورم و نرخ ارز در ایران و چند اقتصاد منتخب.
مطالعه درسمبانی سیاستگذاری پولی و مالی
آشنایی با ابزارهای اصلی سیاست پولی و مالی، قاعدهگذاری، و نقش بانک مرکزی و دولت؛ به همراه مثالهایی از تصمیمات سیاستی مهم در تاریخ معاصر ایران.
مطالعه درساخبار اقتصادی با نگاه تحلیلی و تاریخی
پوشش گزیدهای از خبرهای اقتصادی ایران و جهان با تأکید بر بستر تاریخی و پیامدهای بلندمدت سیاستها و رویدادها.
خبر ویژه
بسته جدید سیاستی برای مهار تورم؛ مقایسهای با تجربه دهه ۱۳۷۰
دولت بستهای جدید برای کنترل تورم و ساماندهی بازار ارز اعلام کرده است. در این گزارش، این بسته با سیاستهای مشابه در دهه ۷۰ و دهه ۹۰ مقایسه شده و نقاط قوت و ضعف هر رویکرد بررسی میشود.
ادامه مطلباصلاح ساختار یارانه انرژی؛ درسهایی از تجربه دهه ۱۳۸۰
دولت بار دیگر از برنامهای برای اصلاح قیمت حاملهای انرژی خبر داده است. نگاهی تاریخی به تجربه اصلاحات یارانهای در سالهای ۱۳۸۸–۱۳۸۹ و چالشهای توزیعی و تورمی آن.
ادامه مطلبرکورد جدید قیمت طلا؛ شباهتها و تفاوتها با دهه ۱۹۷۰
افزایش بیسابقه قیمت طلا بار دیگر توجهها را به سمت دورههای پرالتهاب تورمی در تاریخ اقتصاد جهانی جلب کرده است. آیا الگوهای دهه ۱۹۷۰ تکرار میشود؟
ادامه مطلبنوسانهای اخیر بورس تهران در آیینه دادههای تاریخی
این گزارش، نوسانهای اخیر شاخص کل بورس را با دورههای رونق و رکود پیشین مقایسه کرده و نسبت قیمت به سود و حجم معاملات را در افق بلندمدت بررسی میکند.
ادامه مطلبگزارش جدید IMF؛ ریسکهای مالی در اقتصادهای نوظهور
صندوق بینالمللی پول در گزارش تازه خود، ریسکهای بدهی عمومی و خصوصی در اقتصادهای نوظهور را تحلیل کرده و سناریوهای مختلف برای نرخ بهره جهانی را بررسی میکند.
ادامه مطلبنمونه جداول دادههای تاریخی اقتصاد
جداول زیر صرفاً نمونهای از نحوه نمایش دادهها هستند. در نسخه نهایی، این بخش میتواند به پایگاه دادههای سری زمانی، خروجی اکسل و API متصل شود.
| سال | رشد واقعی GDP | توضیح کوتاه |
|---|---|---|
| ۱۳۵۲ | ٪۱۲٫۵ | اوج رشد ناشی از جهش درآمدهای نفتی |
| ۱۳۶۷ | -٪۵٫۳ | سال پایانی جنگ و رکود عمیق |
| ۱۳۷۳ | ٪۴٫۸ | شروع دوره تعدیل ساختاری و اصلاحات |
| ۱۳۹۱ | -٪۷٫۴ | شوک تحریمهای نفتی و مالی |
| ۱۳۹۶ | ٪۳٫۷ | ثبات نسبی پس از توافق هستهای |
| سال | نرخ تورم | وضعیت |
|---|---|---|
| ۱۳۶۹ | ٪۲۰ | شروع روند صعودی تورم |
| ۱۳۷۴ | ٪۴۹ | یکی از اوجهای تاریخی تورم |
| ۱۳۸۵ | ٪۱۲ | دوره تورم نسبتاً کنترلشده |
| ۱۳۹۲ | ٪۳۴ | بازتاب شوک ارزی و تحریمها |
| ۱۴۰۱ | ٪۴۵ | تورم مزمن و پایدار |
| سال | صادرات | واردات | تراز تجاری |
|---|---|---|---|
| ۱۳۸۴ | ۷۰ | ۵۰ | +۲۰ |
| ۱۳۸۹ | ۹۰ | ۶۵ | +۲۵ |
| ۱۳۹۲ | ۷۵ | ۶۳ | +۱۲ |
| ۱۳۹۷ | ۵۰ | ۴۷ | +۳ |
| ۱۴۰۱ | ۶۵ | ۶۰ | +۵ |
روندهای بلندمدت در یک نگاه
این نمودارها بهصورت نمونهای استاتیک ترسیم شدهاند. میتوانید همین ساختار را بعداً با Chart.js یا D3.js به دادههای واقعی متصل کنید.
برای اتصال این نمودارها به دادههای پویا، کافی است با استفاده از ID هر نمودار
(#histoecon-gdp-chart، #histoecon-inflation-chart و #histoecon-trade-chart)
آنها را با D3.js یا Chart.js مقداردهی کنید.
رویدادهای شاخص در تاریخ اقتصاد
این خط زمانی نمونهای از نحوه نمایش پیوسته رویدادهای مهم اقتصادی است. میتوانید آن را با رویدادهای مرتبط با تاریخ اقتصاد ایران و جهان تکمیل کنید.
-
۵۰۰ پیش از میلاد
شکلگیری شبکههای تجاری در شاهراههای باستانی
گسترش راههای تجاری در امپراتوریهای باستانی (ازجمله راه شاهی) مبادله کالا، ایده و فناوری را تسهیل کرد و بنیان تقسیم کار گستردهتری را گذاشت.
-
قرن ۱۰ میلادی
شکوفایی بازارها و کاروانسراها در جهان اسلام
توسعه شهرها، بازارها و نهادهایی چون وقف، شبکهای پیچیده از مبادله و تأمین مالی ایجاد کرد که در بسیاری از مناطق خاورمیانه و ایران ماندگار شد.
-
۱۷۷۶
انتشار «ثروت ملل» آدام اسمیت
کتابی که اغلب بهعنوان نقطه آغاز اقتصاد مدرن و تحلیل نظاممند بازارها، تقسیم کار و نقش دولت شناخته میشود.
-
۱۹۳۶
انقلاب کینزی و «نظریه عمومی»
جان مینارد کینز با تأکید بر نقش تقاضای کل و سیاستهای مالی فعال، چارچوب جدیدی برای فهم رکودهای عمیق و بیکاری گسترده ارائه کرد.
-
۱۳۵۲–۱۳۵۷
جهش درآمدهای نفتی و تغییر ساختار اقتصاد ایران
افزایش شدید درآمدهای نفتی، اندازه دولت، واردات و پروژههای عمرانی را دگرگون کرد و وابستگی اقتصاد به نفت را بهشدت افزایش داد.
-
۱۳۸۴–۱۴۰۰
دورههای متوالی شوک ارزی، تحریم و تورم مزمن
نوسانهای شدید نرخ ارز، تحریمهای مالی و تجاری و تغییرات مکرر در سیاستهای ارزی و پولی، ترکیبی از بیثباتی و نااطمینانی را در اقتصاد ایران ایجاد کرده است.